معمای چشم ساهارا همچنان حل نشده باقی مانده است

چشم ساهارا پدیده‌ای شگفت انگیز در صحرای آفریقاست که به مدت هزاران سال از چشم بشر پنهان مانده بود. از آنجایی که مشاهده این پدیده زمین شناختی عظیم الجثه و اسرار آمیز از روی زمین چندان امکان پذیر نبود، بشر تاکنون قادر به کشف آن نبوده است. این طور به نظر می رسد که سرانجام بشر زمانی توانست این روزنه باور نکردنی در قلب ماسه ها را کشف کند که برای اولین بار به فضا سفر کرد. اما امروزه با اینکه انسان‌ها به وجود این پدیده شگفت انگیز پی برده‌اند، لیکن دانشمندان هنوز به درک درستی از نحوه شکل گیری این پدیده دست نیافته‌اند. پدیده چشم ساهارا، با نام علمی ساختار ریچات (Richat structure) در ضلع غربی صحرای ساهارا در موریتانی واقع شده است. طول این پدیده زمین شناسی بر روی زمین ۲۵ مایل است. زمانی که مأموریت جمینی چهارم، که یک چرخش چهار روزه در اطراف زمین بود، در سال ۱۹۶۵ ترتیب داده شد، از فضانوردان خواسته شد تا عکس‌هایی از کره زمین تهیه کنند. این فضانوردان به خصوص موظف بودند، تا با توجه به مجموعه ای از متن و عکس های منتشر شده از این ماموریت، به جستجوی " هر گونه پدیده ی دایره شکل بزرگی که ممکن بود برآمده از ساختارهایی باشد که در اثربرخورد به وجود آمده اند" بپردازند. دهانه‌های برخوردی (در ستاره‌شناسی به حفره یا گودالی در خاک اجرام آسمانی که در اثر برخورد شهاب‌سنگ پدید آمده باشد دهانه برخوردی گفته می‌شود) از لحاظ زمین شناسی از اهمیت فراوانی برخوردارند، زیرا این پدیده‌ها اطلاعاتی در خصوص تاریخ پیدایش زمین در اختیار انسان‌ها قرار می‌دهند. علاوه بر این، آگاهی از تعداد برخورد سنگ ‌های فضایی بر روی سطح زمین می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا پیش بینی‌هایی را در خصوص حوادث آینده زمین ارائه دهند. مدت زمان کوتاهی دانشمندان بر این تصور بودند که چشم ساهارا یک دهانه برخوردی است. اما نتوانستند صخره‌های ذوب شده‌ای را در حوالی آن بیابند تا صحت این فرضیه را ثابت کند. نظریه‌های امروزی، جریان پیچیده‌تری از فلسفه پشت پرده پیدایش این پدیده طبیعی اسرار آمیز برملا کرده‌اند. حلقه اصلی ساختار این چشم، بقایای فرسایش یافته‌ای از آن چیزی است که زمانی به صورت برجستگی هایی از لایه های پوسته ی زمین ایجاد شده بود. نظریه فعلی در خصوص چگونگی شکل گیری این پدیده دانشمندان هنوز از نحوه شکل گیری پدیده چشم ساهارا به طور کامل مطلع نیستند. اما دو زمین شناس کانادایی نظریه‌ای در خصوص خاستگاه این پدیده شگفت انگیز ارائه کرده‌اند. آن‌ها بر این باورند که روند شکل گیری این پدیده بیش از ۱۰۰ میلیون سال پیش آغاز شده است. همان زمانی که ابرقاره پانگه‌آ (Pangaea) بوسیله ی دگرگونی های پوسته ی زمین تکه تکه شده و دو قاره امروزی آفریقا و آمریکای جنوبی پدیدار شدند. سنگ مذاب با فشار به سمت پوسته زمین حرکت کرده اما توان ادامه مسیر به خارج از پوسته را نداشته است، و به همین دلیل توده ای از لایه‌های صخره‌ای، همچون یک جوش بسیار بزرگ ایجاد شده است. این اتفاق همچنین موجب شگل گیری خطوط گسلی در سراسر این پدیده شده است. این سنگ‌های مذاب، صخره ی آهکی نزدیکی مرکز چشم را نیز آب کردند که با فروپاشی این صخره، موجب شکل گیری نوعی سنگ خاص به نام برشیا شدند. مدتی بعد از شکل گیری این پدیده، مواد زیرین چشم ساهارا با شدت بسیاری به بیرون فوران کرد که منجر به فروپاشی قسمتی از این حباب شد و فرسایش ایجاد شده، باقی اجزای این چشم را به شکل امروزی آن درآورد. این حلقه از انواع مختلفی از سنگ تشکیل شده که با سرعت‌های متفاوتی فرسایش یافته‌اند. دایره کمرنگ موجود در نزدیکی این چشم، سنگ آتش فشانی‌ است که در طول آن انفجار به وجود آمد. امروزه فضانوردان علاقه بسیاری به این پدیده از خود نشان می‌دهند، زیرا بیشتر قسمت‌های صحرای ساهارای آفریقا، دریایی ناگسستنی از شن و ماسه است. این پدیده یکی از معدود شکاف‌های موجود در این صحرای یکنواخت محسوب شده و امروزه نیز در بین این شکاف ها، به نقطه ی عطفی تبدیل شده است. برخی بر این باورند که پدیده چشم ساهارا در حقیقت بقایای شهر آتلانتیس است، که افلاطون آن را در قالب حلقه‌های متحدالمرکزی از آب و خشکی توصیف کرده است. اما ما بر این باوریم که تاریخچه زمین شناسی بر ملاشده از این پدیده از جذابیت بیشتری برخوردار است. در ادامه سفرمی شما علاقه مندان را به تماشای تصاویر هوایی بسیار زیبا از پدیده‌ای شگفت انگیز چشم ساهارا دعوت     می نماید . [video width="1024" height="600" mp4="http://blog.safarme.com/wp-content/uploads/2016/10/Eye-of-the-Sahara-Mauritania.mp4"][/video]